බෙන්තොට ගලපාත පුරාණ රජ මහා විහාරය
[FONT="]බෙන්තොට ගලපාත පුරාණ රජ මහා විහාරය[/FONT]
[FONT="]සටහන හා ඡායාරූප[/FONT]
[FONT="]බර්ටි ලයනල්[/FONT] [FONT="]උඩුගම්පොළ[/FONT]
[FONT="]ශ්රී ලංකාද්වීපය එක්සේසත් කළ දුටුගැමුණු මහා රාජයාණන්ගේ සොහොයුරු[/FONT] [FONT="]සද්ධාතිස්ස නරේන්ද්රයන් විසින් කරවන ලද්දක් යැයි ජනමතයේ සඳහන් වන[/FONT] [FONT="]ගලපාත රජමහා විහාරය වූ කලි[/FONT], [FONT="]දකුණු පළාතේ[/FONT], [FONT="]පිහිටා ඇති[/FONT], [FONT="]දිගු ඉතිහාසයක්[/FONT] [FONT="]ඇති සුප්රසිද්ධ පින්බිමකි.[/FONT]
[FONT="]ආරම්භයේ දී මහරහතන් වහන්සේ පවා වැඩ සිටි බව කියන මෙම ශුද්ධ භූමිය[/FONT], [FONT="]පෙර[/FONT] [FONT="]රජ පැමිනි දෙවනපෑතිස්[/FONT], [FONT="]නිශ්ශංකමල්ල[/FONT], [FONT="]මහා පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]දෙවන[/FONT] [FONT="]පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]වීරවික්රම[/FONT], [FONT="]හයවන පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ[/FONT] [FONT="]ආදී රජවරුන් විසින්ද මහේන්ද්රාධිකාරී ප්රතිරාජදේව මහාමාන්යවරුන්[/FONT] [FONT="]විසින් ද පුදන ලදුව මූලායතන පදවි ලාභයෙන් පෝෂිත වූ බැවින්[/FONT] ‘[FONT="]සේලාන්තරමූලය[/FONT]’, ‘[FONT="]සෙලාන්තරායතන්[/FONT]’, ‘[FONT="]ගලතුරු මූලය[/FONT]’ [FONT="]යන නම්වලින් මෙම[/FONT] [FONT="]ස්ථානය හඳුන්වා ඇති බව මහා වංශාදී ග්රන්ථයන්හි හා ශිලා ලේඛනවල සඳහන්[/FONT] [FONT="]වී ඇත. පාලි චූල වංශයේ භීමතිත්ථ යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ ද[/FONT], [FONT="]මෙම විහාරය[/FONT] [FONT="]යි.[/FONT]
[FONT="]සර්වඥයන් වහන්සේගේ මහා පාංශුකූල චීවරය දැරූ කෙළෙස් ධ්රතාංගධාරී[/FONT] [FONT="]භික්ෂූන් අතරින් අගතැන් පත්[/FONT], [FONT="]බුදුරදුන්ගේ තෘතීය මහා ශ්රාවකයන් වහන්සේ[/FONT] [FONT="]ලෙසින් පිදුම් ලද මහා කාශ්යප මහරතන් වහන්සේගේ එක් දළදාවක් මෙම ස්ථානයේ[/FONT] [FONT="]වැඩම සිටින බව සඳහන් වීම මෙහි පූජනීය බව රඳා පැවතීමට විශේෂ කාරණයක්[/FONT] [FONT="]වෙයි.[/FONT]
1568 [FONT="]වන විට පර සතුරු උවදුරු වලින් විනාශ වී[/FONT], [FONT="]ශතවර්ෂ කිහිපයක් මේ[/FONT] [FONT="]විහාරස්ථානය වනගතව පැවතියේ ය.[/FONT]
[FONT="]එහෙත් ධාතූන් වහන්සේ සහිත මෙහි ස්තූපය[/FONT], [FONT="]විවෘත[/FONT], [FONT="]උස් වූ ස්ථානයක පැවතිය ද[/FONT] [FONT="]නිරුපද්රිතව පැවතීම ආශ්චර්යයක් බව සැමඟේ පිළිගැනීමයි.[/FONT]
[FONT="]ඒ අතර ලක් බුදු සසුන නැවත ඇති කර වදාළ අසරණ සරණ සරණංකර සංඝරාජයාණන්[/FONT] [FONT="]වහන්සේගේ ශිෂ්ය දේද්දුව ශ්රී ධම්මානන්දාභිධාන මාහිමියන් වහන්සේ මෙහි[/FONT] [FONT="]වැඩමවා බෙම්තොට[/FONT], [FONT="]ඉඳුරුව[/FONT], [FONT="]පහළගම් හය යන පළාත් වාසීන්ගේ හා අවට පළාත්[/FONT] [FONT="]වාසීන්ගේ ආධාරෝපකාර ඇතිව විහාරස්ථානය යළි දියුණුවට පත් කළහ.[/FONT]
[FONT="]එදා සිට ශේෂව පවතින පුරා වස්තුවක් ලෙස ආරක්ෂිතව පවතින[/FONT], [FONT="]ලියකම් සිලින්[/FONT] [FONT="]අලංකෘත වූ ශෛලමය උළුවස්ස දැකුම්කළු නිර්මාණයකි. එලෙසින්ම විශේෂ කළුගල්[/FONT] [FONT="]වර්ගයකින් නිර්මාණය කර ඇති ජල පෙරහන ද අගනා පුරා වස්තුවකි.[/FONT]
[FONT="]ආනන්ද ප්රතිමාලය සහ පුරාණ විහාරයන්හි ඇති මහනුවර කලා ලක්ෂණ විදහා පාන[/FONT] [FONT="]සියුම් සිවුරු රැළි සහිත වූ බුද්ධ ප්රතිමා ද මෙහි විශේෂ නිර්මාණය. මහා[/FONT] [FONT="]බ්රහ්ම[/FONT], [FONT="]ශක්ර දේව[/FONT], [FONT="]සුමන[/FONT], [FONT="]කඳකුමරු[/FONT], [FONT="]ශිව යන දේව ප්රතිමා ඇතුළු බිතු[/FONT] [FONT="]සිතුවම් රාශියක් විනාශ වෙමින් පවතිනු දක්නට ලැබීම[/FONT], [FONT="]ශෝකාකූල ය. විහාර[/FONT] [FONT="]මන්දිරය තුළ ඇති සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කරන ලද වර්ණාලේපිත ස්තූපය[/FONT] [FONT="]ද විශේෂත්වයකි.[/FONT]
[FONT="]ගලපාත විහාර භූමියේ පසෙක රහස් උමං මාර්ගයක ශේෂයන් දැකගත හැකි ය.[/FONT]
[FONT="]මෙම රහස් මාර්ගය ගලපාත විහාරය අවට ඇති වනවාස විහාරය[/FONT], [FONT="]බෙන් විහාරය[/FONT], [FONT="]බෝධිමළු විහාරය සහ උඩකොටුව යන ස්ථාන හා බැඳී පවතින්නට ඇත යනුවෙන් ද[/FONT] [FONT="]මතයක් පවතී. මෙවැනි පෞරාණික වස්තු හා විහාරස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම ඒ[/FONT] [FONT="]පිළිබඳ වගකිව යුතු අයගේ යුතුකමය.[/FONT]
[FONT="]පෙර රජ දරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද[/FONT], [FONT="]සියපතින් සුසැඳි ජල තඩාගය[/FONT], [FONT="]අතීත[/FONT] [FONT="]විහාර වාසීන්ගේ ජල අවශ්යතා ඉටු කළ තැනක් බව විශ්වාස කළ හැකි ය.[/FONT]
[FONT="]විහාරස්ථානයට නුදුරින් ඇති වාසලවත්ත නමින් හැඳිවෙන ප්රදේශ අතීතයේ[/FONT] [FONT="]රජදරුවන් පූජෝපහාර පැවැත්වීමට පැමිණ රැඳී සිටි තාවකාලික වාසලක් තැනූ[/FONT] [FONT="]ස්ථානයක් බවද කියැවෙයි. මෙම විහාරස්ථානයේ විහාරාධිපති සීගිරියේ අනෝම සහ[/FONT] [FONT="]විහාරාධිකාරී බෙම්තොට අස්සජී හිමිවරුන් ද ගෞරවාභිමානයෙන් යුතුව [/FONT]
[FONT="]මෙහිදී[/FONT] [FONT="]සිහිපත් කරමු.[/FONT]
[FONT="]බුදු සරණ අන්තරජාල කලාපයේ පළ වූ ලිපියකි[/FONT]
[FONT="]බෙන්තොට ගලපාත පුරාණ රජ මහා විහාරය[/FONT]
[FONT="]සටහන හා ඡායාරූප[/FONT]
[FONT="]බර්ටි ලයනල්[/FONT] [FONT="]උඩුගම්පොළ[/FONT]
[FONT="]ආරම්භයේ දී මහරහතන් වහන්සේ පවා වැඩ සිටි බව කියන මෙම ශුද්ධ භූමිය[/FONT], [FONT="]පෙර[/FONT] [FONT="]රජ පැමිනි දෙවනපෑතිස්[/FONT], [FONT="]නිශ්ශංකමල්ල[/FONT], [FONT="]මහා පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]දෙවන[/FONT] [FONT="]පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]වීරවික්රම[/FONT], [FONT="]හයවන පරාක්රමබාහු[/FONT], [FONT="]කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ[/FONT] [FONT="]ආදී රජවරුන් විසින්ද මහේන්ද්රාධිකාරී ප්රතිරාජදේව මහාමාන්යවරුන්[/FONT] [FONT="]විසින් ද පුදන ලදුව මූලායතන පදවි ලාභයෙන් පෝෂිත වූ බැවින්[/FONT] ‘[FONT="]සේලාන්තරමූලය[/FONT]’, ‘[FONT="]සෙලාන්තරායතන්[/FONT]’, ‘[FONT="]ගලතුරු මූලය[/FONT]’ [FONT="]යන නම්වලින් මෙම[/FONT] [FONT="]ස්ථානය හඳුන්වා ඇති බව මහා වංශාදී ග්රන්ථයන්හි හා ශිලා ලේඛනවල සඳහන්[/FONT] [FONT="]වී ඇත. පාලි චූල වංශයේ භීමතිත්ථ යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ ද[/FONT], [FONT="]මෙම විහාරය[/FONT] [FONT="]යි.[/FONT]
[FONT="]සර්වඥයන් වහන්සේගේ මහා පාංශුකූල චීවරය දැරූ කෙළෙස් ධ්රතාංගධාරී[/FONT] [FONT="]භික්ෂූන් අතරින් අගතැන් පත්[/FONT], [FONT="]බුදුරදුන්ගේ තෘතීය මහා ශ්රාවකයන් වහන්සේ[/FONT] [FONT="]ලෙසින් පිදුම් ලද මහා කාශ්යප මහරතන් වහන්සේගේ එක් දළදාවක් මෙම ස්ථානයේ[/FONT] [FONT="]වැඩම සිටින බව සඳහන් වීම මෙහි පූජනීය බව රඳා පැවතීමට විශේෂ කාරණයක්[/FONT] [FONT="]වෙයි.[/FONT]
1568 [FONT="]වන විට පර සතුරු උවදුරු වලින් විනාශ වී[/FONT], [FONT="]ශතවර්ෂ කිහිපයක් මේ[/FONT] [FONT="]විහාරස්ථානය වනගතව පැවතියේ ය.[/FONT]
[FONT="]එහෙත් ධාතූන් වහන්සේ සහිත මෙහි ස්තූපය[/FONT], [FONT="]විවෘත[/FONT], [FONT="]උස් වූ ස්ථානයක පැවතිය ද[/FONT] [FONT="]නිරුපද්රිතව පැවතීම ආශ්චර්යයක් බව සැමඟේ පිළිගැනීමයි.[/FONT]
[FONT="]ඒ අතර ලක් බුදු සසුන නැවත ඇති කර වදාළ අසරණ සරණ සරණංකර සංඝරාජයාණන්[/FONT] [FONT="]වහන්සේගේ ශිෂ්ය දේද්දුව ශ්රී ධම්මානන්දාභිධාන මාහිමියන් වහන්සේ මෙහි[/FONT] [FONT="]වැඩමවා බෙම්තොට[/FONT], [FONT="]ඉඳුරුව[/FONT], [FONT="]පහළගම් හය යන පළාත් වාසීන්ගේ හා අවට පළාත්[/FONT] [FONT="]වාසීන්ගේ ආධාරෝපකාර ඇතිව විහාරස්ථානය යළි දියුණුවට පත් කළහ.[/FONT]
[FONT="]එදා සිට ශේෂව පවතින පුරා වස්තුවක් ලෙස ආරක්ෂිතව පවතින[/FONT], [FONT="]ලියකම් සිලින්[/FONT] [FONT="]අලංකෘත වූ ශෛලමය උළුවස්ස දැකුම්කළු නිර්මාණයකි. එලෙසින්ම විශේෂ කළුගල්[/FONT] [FONT="]වර්ගයකින් නිර්මාණය කර ඇති ජල පෙරහන ද අගනා පුරා වස්තුවකි.[/FONT]
[FONT="]ආනන්ද ප්රතිමාලය සහ පුරාණ විහාරයන්හි ඇති මහනුවර කලා ලක්ෂණ විදහා පාන[/FONT] [FONT="]සියුම් සිවුරු රැළි සහිත වූ බුද්ධ ප්රතිමා ද මෙහි විශේෂ නිර්මාණය. මහා[/FONT] [FONT="]බ්රහ්ම[/FONT], [FONT="]ශක්ර දේව[/FONT], [FONT="]සුමන[/FONT], [FONT="]කඳකුමරු[/FONT], [FONT="]ශිව යන දේව ප්රතිමා ඇතුළු බිතු[/FONT] [FONT="]සිතුවම් රාශියක් විනාශ වෙමින් පවතිනු දක්නට ලැබීම[/FONT], [FONT="]ශෝකාකූල ය. විහාර[/FONT] [FONT="]මන්දිරය තුළ ඇති සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කරන ලද වර්ණාලේපිත ස්තූපය[/FONT] [FONT="]ද විශේෂත්වයකි.[/FONT]
[FONT="]ගලපාත විහාර භූමියේ පසෙක රහස් උමං මාර්ගයක ශේෂයන් දැකගත හැකි ය.[/FONT]
[FONT="]මෙම රහස් මාර්ගය ගලපාත විහාරය අවට ඇති වනවාස විහාරය[/FONT], [FONT="]බෙන් විහාරය[/FONT], [FONT="]බෝධිමළු විහාරය සහ උඩකොටුව යන ස්ථාන හා බැඳී පවතින්නට ඇත යනුවෙන් ද[/FONT] [FONT="]මතයක් පවතී. මෙවැනි පෞරාණික වස්තු හා විහාරස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම ඒ[/FONT] [FONT="]පිළිබඳ වගකිව යුතු අයගේ යුතුකමය.[/FONT]
[FONT="]පෙර රජ දරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද[/FONT], [FONT="]සියපතින් සුසැඳි ජල තඩාගය[/FONT], [FONT="]අතීත[/FONT] [FONT="]විහාර වාසීන්ගේ ජල අවශ්යතා ඉටු කළ තැනක් බව විශ්වාස කළ හැකි ය.[/FONT]
[FONT="]විහාරස්ථානයට නුදුරින් ඇති වාසලවත්ත නමින් හැඳිවෙන ප්රදේශ අතීතයේ[/FONT] [FONT="]රජදරුවන් පූජෝපහාර පැවැත්වීමට පැමිණ රැඳී සිටි තාවකාලික වාසලක් තැනූ[/FONT] [FONT="]ස්ථානයක් බවද කියැවෙයි. මෙම විහාරස්ථානයේ විහාරාධිපති සීගිරියේ අනෝම සහ[/FONT] [FONT="]විහාරාධිකාරී බෙම්තොට අස්සජී හිමිවරුන් ද ගෞරවාභිමානයෙන් යුතුව [/FONT]
[FONT="]බුදු සරණ අන්තරජාල කලාපයේ පළ වූ ලිපියකි[/FONT]