ඇයට අමතක නොවන කෙටිකාලීන ශාරිරික පීඩාවක් ඇතිකිරීමට භාවිතයට ගන්නා ද්රව්යයක් ලෙසයි. පැරැන්නන් විසින් තමා විසින් පිඩාවක් කල යුතු තැනැත්තෙකු හෝ තැනැත්තියක අරඹයා “ඕකට/ඕකිට ජාපාල කෂාය ටිකක් පොවන්න ඇත්නම්/ ජාපාල ඇට ටිකක් කවන්න ඇත්නම්” යන කියමන් තරහෙන් මුමුණනු ලැබුවේ එය පානය කරන්නාට එමගින් බොහෝ වාර ගණනාවක් නොනවත්වා මලපහ කිරිමට යාමට සිදුවන ලැජ්ජාසහගත සහ වෙහෙසකර තත්ත්වයක් ඇතිවන නිසාවෙනි. දේශීය ආයුර්වේද වෛද්ය ක්රමය තුල විරේක වෙනවා යන්නෙන් හැදින්වෙන්නේ මෙසේ නොනවත්වා බොහෝ වාර ගණනක් මලපහ පිටවීමයි. මේ නිසා තමාගේ එදිරිවාදිකුවෙකුට පාඩමක් ඉගැන්වීමට යොදාගත් අහිංසක උපක්රමයක් ලෙස එදා පැරැන්නන් අතර මෙම ද්රව්ය භාවිතයේ තිබුණි. ඉතාම උග්ර විරේචන ද්රව්යයක් ලෙස ආයුර්වේදයේ සඳහන් ජයපාල අහිතකර උපද්රවවලින් තොර ව ඖෂධ සඳහා යොදා ගැනීමට දේශිය වෛද්යවරු සමත් වූහ. කෙටියෙන්ම පවසනවා නම් මෙම ගසක් යට සිටියත් විරේක වන බව සඳහන් කර ඇත්තේ එහි එතරම් ප්රභල විරේචන ගුණයක් අන්තර්ගත නිසාවෙනි. එහෙත් වෛද්ය ග්රන්ථවල ජයපාල විෂ සහිත ද්රව්යයක් ලෙසද හඳුන්වා ඇති නිසා ඖෂධ පිණිස යෙදිමට ප්රථමයෙන් විවිධ ශෝධන කර්ම මගින් විෂ හරණය කරගැනිම පිළිබඳ තොරතුරු දක්වා ඇත. ජයපාල වල අන්තර්ගත තීක්ෂ්ණ රසායනික පදාර්ථයන් හි විෂ සහිත සංඝඨකයන් ශෝධනය කොට ඒවා හිතකර අයුරින් ඖෂධීය ගුණයට එකතු කර ගැනීමේ කලාව දේශිය ආයුර්වේද වෛද්යවරු දැන සිටියහ.
බුරුමය, මැලේසියාව සහ ගිනිකොණ දිග ඉන්දියානු දූපත් වල සුලබ වශයෙන් දැක ගත හැකි අතර බෙංගාලය, ඇසෑමය හා දකුණු ඉන්දියාව යන ප්රදේශ වල ඉතාම සුලබ ශාකයකි. ශ්රී ලංකාවේ පහතරට තෙත් පරිසර වල හොඳින් වැඩේ. ප්රමාණනයෙන් කුඩා ශාකයකි. අතරින් පතර නොමේරු අතු විහිදි ඇති අතර ඒවා තාරකාකාර-කේශර සහිත වන නමුදු වැඩුණු පසු සිනිඳු වේ. පත්ර ඒකාන්තරය. කඳෙහි අග්රස්ථයට වන්නට සුළු වශයෙන් සම්මුඛය. දිග නටුවක් දරයි. පත්ර තලය 5-15 cm X 2.5-8 cmප්රමාණ වේ. පුර්ණ අණ්ඩාකාර හෝ අණ්ඩාකාර-ලංසාකාර වේ. අග්රය තීව්රය. පාදය රවුම්ය. මොටය. දාරය මද වශයෙන් කරපත්රික-දන්තාකාර සිට සම්පූර්ණ පත්රය දක්වා වෙනස් වේ. සිනිඳු හෝ සමහර විට තාරකාකාර කේශර සහිතය. නිර්වෘන්ත මණ්ඩලාකාර ග්රන්ථි දෙකක් පත්ර තලයේ පාදයට ආසන්නව දාරය අසල දැකිය හැකිය. පුෂ්ප මංජරියක් ඇත. අග්රස්ථව හෝ කක්ෂියව පිහිටයි. ඵලය ස්ඵෝටිකාවකි. හැඩය ආයත-ප්රත්යන්ඩාකාරය. ලා කහ පැහැතිය. බීජ ඉලිප්සාකර-තුන්තලය, අලු පැහැයට හුරු දුඹුරු පැහැතිය. බීජය 9-15 mm x 6-10 mm පමණ වේ. ගන හා දැඩි කුරුඳු දුඹුරු පැහැ තිත්මය ස්වභාවයකි. බීජ ගබඩා කිරීම නිසා මෙම පෘෂ්ඨයේ පැල්ලම් ඇතිවීම සිදුවේ. බීජාවරණය පැලුම් සහිතය. දිලිසෙන සුළු හා පෘෂ්ඨීය පැත්තේ රවුමට විහිදුනු මියරයකි. උදරිය පැත්තේ ආවේනික මියරයකි. මෙහි ස්ඵොටිකාව බොහෝ විට එරඬු වලට සමාන මුත් මෙහි බාහිරෙන් කටු නොමැති වීමෙන් වෙන්කර හඳුනා ගත හැකිය. බීජ එරඬු බීජ වලට ප්රමාණයෙන් හා හැඩයෙන් සමාන මුත් අඳුරු, කුරුඳු දුඹුරු පැහැ වර්ණයෙන් හා බීජ චෝලය නොමැති වීම නිසා හඳුනාගත හැකිය.
ජයපාල සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති විශේෂ සිමාකාරි අවස්ථා කිහිපයක්ද ඇත. දියවැඩියා රෝගීනට සහ පිත් බහුල රෝගීනට ජයපාල යෝග සුදුසු නොවන්නේය. ජයපාල තනිකර යොදනු නොලබල අතර තවත් ඖෂධ හා එක්ව යොදනු ලැබේ. සමේ ඇතිල්ලු විට සමේ තෙත් ගතිය නිසා සමට උරාගෙන සමේ ප්රදාහ ඇතිවේ. ඇතිල්ලිමෙන් පමණක් වුවද සමහර විට විරේචනයද විය හැකිය. . ජයපාල තියුණූ විෂ සහිත ද්රව්යයක් වන බැවින් ස්තන්ය විරේචනය සඳහා යොදා නොගනී.
ජයපාල ඖෂධිය ද්රව්යක් ලෙස භාවිතා වනවාට අමතරව අපේ පැරැන්නන් ඒවා විවිධ සාමාජීය අවශ්යතාවයන් සඳහා යොදා ගැනිමට කටයුතු කර ඇත. එහිදි විවිධ කෙම් ක්රම සඳහා මෙන්ම සතුරන් මර්ධනයටද, මල් බෙහෙත් තැබීම(කිතුල් රා කර්මාන්තයේදි) සඳහාද භාවිතා කර ඇත. එසේම අලංකාර පෙනුමකින් යුත් කුඩා ගසක් වන බැවින් උද්යාන අලංකරණයේදි යොදා ගෙන ඇත. කෙසේ නමුදු ජයපාල ශාකය ගැන වත්මන් පරපුර එතරම් දැනුමක් ඇති බවක් පෙනෙන්නට නැති අතර ජයපාල ශාකයද ක්රමයෙන් ජනතාවගේ මතකයෙන් ගිලිහි යන ශාකයක් බවට පත් වෙමින් තිබේ.
ඕවා දාල දෙනවා බන් කෑමකට බඩ
යන්න දෙන්න ඕනී උනාම කැලෑවල වගේ හෝසෙට හැදෙනවා බන්
adoo හෝලි ෂිට්...
