කුරුස යුද්ධයේ සටන්කරුවෝ - ඉස්ලාමයේ කුලී ඝ&#353

- ෂියා ඉස්ලාමයේ වර්ධනය -

ඉස්ලාමයේ මේ දෙකඩ වීම අදටත් ඒ ලෙසම බලපැවැත්වෙයි. ෂියා ඉස්ලාමය මුහම්මද් නබි ( holy prophet ) අල්ලාහ්ගේ පණිවුඩ කරුවා ලෙස සලකන අතර,
ඔහුගෙන් පසු ඉමාම් වරු 12 ක් ආගමික නායකයන් ලෙස සලකයි.
ඒ ඉමාම් වරු 12 පිලිවෙලින් මෙසේය.

1 - Ali ibn Abi Talib
2 - Hasan ibn Ali
3 - Husayn ibn Ali
4 - Ali ibn Husayn
5 - Muhammad ibn Ali
6 - Ja'far ibn Muhammad
7 - Musa ibn Ja'far
8 - Ali ibn Musa
9 - Muhammad ibn Ali
10 - Ali ibn Muhammad
11 - Hasan ibn Ali
12 - Muhammad ibn al-Hasan

ෂියා ඉස්ලාමයේද මේ වන විට විවධ අතු බෙදීම් රාශියක් පවතී.
එය ප්‍රධාන කොටස් 3 යටතේ බෙදී පවතී.ඒවා නම්,
Twelvers, Ismailis, Zaidis නම් වේ.
නමුත් බොහෝ වත්පිළිවෙත් සහ ආගමික විශ්වාසයන් වලදී සුන්නි සහ ෂියා අතර ලොකු වෙනස්කම් නැත.
නමුත් ඔවුන් අතර ඉස්ලාමයේ එක් ප්‍රධානතම ග්‍රන්ථයක් වන '' Hadith '' නම් ග්‍රන්ථයේ යම් යම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් ලොකු පරස්පර තාවයන් පවතී.


Hadith

මෙසේ දශක කිහිපයක් ගතවෙන විට ෂියා ඉස්ලාමය කොටස් කිහිපයකටම බෙදෙන අතර
ෂියා ඉස්ලාමයේ 6 වන ඉමාම් වරයා වන Ja'far ibn Muhammad ගේ වැඩිමහල් පුතු ලෙස උපදින Isma'il ibn Jafar
යටතේ '' Ismailis '' ෂියා නිකාය ආරම්භ වේ.ඒ ක්‍රි:ව 755 - 760 අතර කාලවකවානුවකදීය.


Nizari Ismailis

ෂියා ඉස්ලාමයේ ස්වර්ණමය යුගය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රි:ව 900 පසුවය, එනම් ක්‍රි:ව 909 දී Fatimid කලීෆාතය ( Fatimid Caliphate ) බිහි වීමත් සමගය.
මෙයට නම් වැටෙන්නේ මුහම්මද් නබි ගේ දියණිය වූ ද ෂියා ඉස්ලාමයට මුල් වූ Ali ibn Abi Talib ගේ බිරිඳ වූද Fatimah ව සිහිවීම පිණිසය.
මෙම කලීෆාතය බිඳ වැටෙන්නේ සලාදීන් ( Salah ad-Din ) ගේ Ayyubid Sultanate හි බිහි වීමත් සමගය.


Imam's chart of Fatimid caliphate


- ඇසසින් වරු බිහිවීම -

මා කතා කරන ඇසසින් වරු හෙවත් ඉස්ලාමයේ කුලී ඝාතකයින් බිහි වන්නේ මේ Fatimid කලීෆාතය තුළදීය.
සැබවින්ම ෂියා මුලික Fatimid කලීෆාතය බිහි වනුයේ උතුරු අප්‍රිකාව සහ ඊජිප්තුව කේන්ද්‍ර කොටගෙනය.ඒ සුන්නි මුලික Abbasid කලීෆාව සමග ඇතිකරගත් ගැටුම් වලින් පසුවය.
මෙසේ මැදපෙරදිග භුමියේ සුන්නි කලීෆාවත්, උතුරු අප්‍රිකාව සහ මධ්‍යධරණිය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ෂියා කලීෆාවත් බිහිවීම තුලින් අනවරත ගැටුම් රැසකට මුල පිරීය.


fatimid caliphate හි ව්‍යාප්තිය

එනිසා කාලයක් යන විට අංග සම්පූර්ණ හමුදාවකට අමතර අතිශය බිහිසුණු සටන්කරුවන්ගෙන් සැදුම්ලත් කුලී ඝාතකයන්ගේ අවශ්‍යතාවක් මතු විනි.
ඒ මන්ද යත් ෂියාවරු සෑම අතින්ම පාහේ සුන්නින්ට වඩා පසුපසින් සිටි හෙයිනි.

මේ අනුව ෂියා Ismailis නිකායේ නිසාරි ( Nizari ) වරුන්ගේ නායකයෙක් වූ Hassan-i Sabbah විසින්,
ක්‍රි:ව 1090 දී ඉරානයේ Alamut කඳුකරයේදී ඇසසින් සටන් නිකාය ( Order of Assassins ) ආරම්භ කරන ලදී.


Hassan-i Sabbah


Alamut castle

Assassin යන පදයේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් තේරුම සිංහලයට හැරවෙන්නේ '' කුලියට මිනී මරන්නා '' යන අර්ථයෙනි.

මෙය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට එකතු වූයේ මේ ඇසසින් වරු නිසාය.
ලොව භාෂා විශාරදයෝ ඒ සඳහා හේතු 2 ඉදිරිපත් කරයි.
පළමුවැන්න නම් Asāsiyyūn යන අරාබි පදයෙන් බිඳී පැමිණියක් බවයි.එහි අර්ථය නම් people who are faithful to the foundation.

දෙවැන්න නම් ඉතා පුදුමය දනවන කරුණක්ය.මේ ඇසසින් වරු '' හශීෂ් '' ( හෑෂ් ) මත්කුඩු ඉරීම ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ කොටසක් ලෙස සැලකිය.
මෙය පුරාන පර්සියාවෙන් උරුම වූවකි. පසුකාලීනව මාර්කෝ පොලෝ දේශාටන ගවේශකයා හශීෂ් උරන්නන් යන අර්ථය ඇතිව ,
"hashshāshīn" (hashish smokers or users) ලෙස ඔහුගේ සටහන් වල නම් කර ඇත.
එය පසුකාලීනව Assassin ලෙස වෙනස් වන්නට ඇති බව මේ දෙවැනි මතයයි.

ඇසසින් වරු බිහි වූයේ භුමියේ සංග්‍රාම සඳහා නොව විශේෂ ඉලක්ක ගත සටන් සඳහාය.එය වර්තමානයේ හමුදා විශේෂ බලකා,
කොමාන්ඩෝ වැනි උපායශීලී, රහසිගත සටන් සහ තෝරාගත් ඉලක්ක සඳහා පහරදීමටය. එක්තරා ආකාරයකට නින්ජා සටන්කරුවන් වැනිය.

ඇසසින් වරු බිහිවීම සඳහා Hassan-i Sabbah ගේ බලපෑම ඉතා ප්‍රබල විය.
ඔහු අති දක්ෂ සටන්කරුවෙකි, කඩු සටන් මෙන්ම පිහි සටන් සඳහා ද එකසේ ශුරයෙක් විය.
එමෙන්ම භාෂා විශාරදයෙකි,දක්ෂ ගණිතඥයෙක් මෙන්ම, වෛද්‍ය විද්‍යාවේද හැකියාවන්ගෙන් යුක්ත පුද්ගලයෙකි.
මේ යුගය වන විට මැදපෙරදිග දියුණු වී තිබුණු විද්‍යාවන් බොහොමයක් හදාරා තිබුණු පුද්ගලයෙකි.
ආගමික දිවිපෙවතක් ගත කල පුද්ගලයෙකි.
ස්වභාවයෙන්ම නිහඬ පුද්ගලයෙකු වුවත් ශුර කථිකයෙකි.
එමෙන්ම ඉතිහාසඥයන්ට අනුව ඔහු වෙස් වලාගැනීමේ කලාව මනාව ප්‍රගුණ කල පුද්ගලයෙකි.

ඔහු මේ සියලු ශිල්පිය ඥානය ඇසසින් වරුන්ට ලබා දුන්නේය.
ඇසසින් සටන්කරුවෙකු,
නිතරම නිහඬ පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන, වෙස් වලා ගැනීමේ ශුර,සෙවනැල්ලක් මෙන් වේගවත්,ශරීර ප්‍රමාණයෙන් මධ්‍යම,
භාෂාවන් කිහිපයක් දැන සිටි තරුණ සටන්කරුවන් කොට්ඨාශයකි.

ඇසසින් සටන්කරුවෙකු සතු වූ සුවිශේෂීම ලක්ෂණය නම් කිසිම විටෙකත් තම නිකායට අපක්ෂපාති නොවන සුළු ගුණයයි.
ඒ සඳහා නිකාය තුල ඔවුන්ට සියලුම ලෞකික සැප සම්පත් සැපයිය.

ඒ නිසා කිසි විටෙකත් ඇසසින් වරයෙකු තම නිකාය සහ අරමුණ අත් නොහැරිය.

එමෙන්ම තවත් විශේෂ කාරණයක් නම් ඇසසින් වරු පිලිබඳ චිත්‍රයක් මවා ගැනීම සඳහා ඔවුන් සැරසුණු ආයුධ, සන්නාහ, නිල ඇඳුමක් වැනි කිසිවක් නොතිබීමයි.
එනම් බොහෝ විට ඇසසින් වරයෙකු තම ඉලක්කයක් සඳහා පිටත් වන්නේ සාමාන්‍ය වැසියෙක්, පූජකයෙක්, වෙළෙන්දෙක් වැනි කුමන හෝ ආකාරයකට වෙස් වලාගනිමකින් පසුවය.
එම නිසා කිසිම විටෙකත් ඇසසින් නිකාය හඳුනා ගැනීමේ පූර්ව ලක්ෂණයක් නොතිබිය.

ඉතාම කෙටි කාලයක් තුලදී ඇසසින් වරු ඉරානයේ සහ සිරියාවේ සුන්නි බලයේ තිබුණු කඳුකර බලකොටු වලට පහර දී ඒවා යටත් කර ගන්නා ලදී.
මෙය ෂියා කලීෆාව භූමියේදී ලැබූ විශාල ජයග්‍රහණයන් කිහිපයක් විය.


ඇසසින් වරු විසින් යටත් කරනු ලැබූ ඉරානයේ Rudkhan බලකොටුව



ඇසසින් වරුන්ගේ ඝාතනයන් කෙතරම් සුක්ෂම සහගතද කිවහොත් Abbasid කලීෆාවේ 29 වන කාලිෆ් වරයාව ඔහුගේ කුටිය තුලදීම මරා දැමීමට පවා ඔවුන් සමත් විය.
එමෙන්ම තවත් කාලිෆ් වරුන්ව, හමුදා නායකයන්ව, තුර්කි සෙල්ජුක් හමුදා නිලධාරීන්ව, සුන්නි ආගමික පූජකයන් ඇතුළු ප්‍රභූ ඝාතනයන් රැසක් සිදුකිරීමට ඇසසින් වරු සමත්විය.
එකල සුන්නි වරුන්ට තිබු ලොකුම තර්ජනයක් ලෙස ඇසසින් වරු සැලකිණි.
ඇසසින් නිකාය පිලිබඳ පැහැදිලි තොරතුරු සහ මුලාශ්‍ර ලොවට හෙලිවුයේ මොන්ගොල් වරු විසින් සිදුකල ආක්‍රමණයෙන් පසු ඇසසින් නිකායේ බිඳ වැටීමත් සමගය.
​

- කුරුස යුද්ධයේ ඇසසින් වරුන්ගේ දායකත්වය -

වර්ෂ 1095 දී 2 වන අර්බන් පාප් වහන්සේ විසින් කුරුස යුද්ධ සඳහා යුරෝපය කැඳවන කාලවකවානුවට සමගාමිව ඇසසින් නිකාය ඉරානයේ කඳුකරයේදී ආරම්භ විය.
පළමු කුරුස යුද්ධයේදී යුරෝපය ප්‍රමුඛ කුරුස හමුදාවන් විසින් ජෙරුසලම අල්ලාගෙන එහි බලය පිහිටුවන ලදී.



ඉස්ලාමයේ පරාජයට ප්‍රබල හේතුවක් නම් සුන්නි - ෂියා බල අරගලයයි.
මේ යුද්ධය සඳහා ඇසසින් වරු ප්‍රබල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේ නැත.

දෙවන කුරුස යුධ සමයේදී ඇසසින් වරු ඉස්ලාම් පාර්ශවය වෙනුවෙන් තුර්කි සෙල්ජුක් වරු සමගින් සන්ධාන ගතවී නැගෙනහිර පෙරමුණේ සටන් සඳහා සහභාගී විය.
දෙවන කුරුස යුද්ධයෙන් පසු Fatimid කලීෆාතය සමගින් යුරෝපිය කුරුස හමුදා අතර ගැටුමක් නිර්මාණය විය.ඒ ඊජිප්තුව ඇතුළු උතුරු අප්‍රිකාවේ බලය සඳහාය.
පළමු කුරුස යුද්ධයෙන් බලය අල්ලාගෙන සිටි යුරෝපිය හමුදා ට්‍රිපොලි නගරය තමන් සතුකරගෙන Raymond II පාලකයා යටතේ පාලනය කරලීය.
කුරුස යුද්ධයේ ඇසසින් වරුන්ගේ කුරුස පාර්ශවයේ පළමු ප්‍රභූ ඉලක්කය බවට පත් වන්නේ ඔහුය.
ට්‍රිපොලි නගර ද්වාරයේදී ඔහුගේ ඝාතනය සිදුවිය.
එතැන් පටන් කුරුස පාර්ශවයේ බලවතුන්ගේ ප්‍රභලම අදිසි සතුරා බවට ඇසසින්වරු නිතැතින්ම පත් විය.

තුන්වන කුරුස යුද්ධය ඇසසින් වරුන්ගේ දායකත්වය ඉහලින්ම ලැබුණු සටන් කිහිපයයි.
Rashid ad-Din Sinan නොහොත් Old Man of the Mountain නමින් හඳුන්වන නිසාරි නායකයාගේ යටතේ ඇසසින් වරු සක්‍රීයවම කුරුස යුද්ධය සඳහා පෙරමුණ ගන්නා ලදී.
කුරුස යුධ ඉතිහාසයේම ඉස්ලාම් පාර්ශවයේ දැවැන්තම නායකයා වුනු සලාදීන් ( සුන්නි නායකයකි )
දෙවතාවක්ම ඇසසින් වරුන්ගේ ඝාතන ප්‍රයත්නයන්ගෙන් ගැලවී තවදුරටත් ඇසසින් වරුන් සතුරු කර ගන්නවා වෙනුවට ඇසසින් වරු සමගින් ගිවිසුම් ගත විය.
එය තුන්වන කුරුස යුද්ධයේදී සලාදීන් ලැබූ උපායශීලි ජයග්‍රහණයකි.
කෙසේ වෙතත් ඇසසින් වරු සලාදීන් ගේ හමුදා නායකයින් කිහිප දෙනෙකුම ඝාතනය කරන ලදී.


සිරියාවේ Masyaf නුවර පිහිටි ඉපැරණි ඇසසින් බලකොටුව

තුන්වන කුරුස යුද්ධයේදී ඇසසින් වරු විසින් කුරුස පාර්ශවයට කරන ලද ප්‍රබලම ප්‍රහාරය නම් ජෙරුසලමේ රජු ලෙස පත් කරන ලද
Conrad of Montferrat රජු ගේ පත්වීමෙන් දින කිහිපයකට පසු ඔහු ඝාතනය කිරීමයි.
ඉන්පසු තුන්වන කුරුස යුද්ධය දෙපාර්ශවයේ ගිවිසුමකින් අවසන් වෙනවා.

Assassin's Creed පරිඝනක ක්‍රීඩා වේ Al Mualim යන චරිතය නිර්මාණය කර ඇත්තේ Rashid ad-Din Sinan නිරුපනය කිරීමටයි.


Al Mualim

ඉන්පසු සලාදීන් විසින් ඊජිප්තුව මුලික කරගෙන මැදපෙරදිග සිරියාව ඉරානයේ කොටස් සහ ඉරාකය එක්කොට Ayyubid dynasty
සුල්තාන් රාජ්‍ය බිහිකිරීමත් සමගම ෂියා ඉස්ලාමයේ Fatimid කලීෆාව බිඳ වැටෙනු ලබනවා.


- ඇසසින් වරුන්ගේ බිඳ වැටීම -

Fatimid කලීෆාව බිඳ වැටීමත් සමගින් ඇසසින් වරුන්ගේ අවසානය ලඟා වෙන අතර ගෙන්ගිස් ඛාන් ගේ මැදපෙරදිග ආක්‍රමණය නිසා ඇසසින් වරුන්ගේ යුගය අවසන් වෙනවා.
මොන්ගොල් අධිරාජ්‍යයයේ 4 වන පාලකයා වුනු Möngke Khan ව ඝාතනය කිරීමේ සැලැස්මක් ව්‍යර්ථ වීමෙන් ඇසසින් වරු මොන්ගොල් හමුදාවට යටත් වන අතර
ඉන් වර්ෂ කිහිපයකට පසු මොන්ගොල් වරු ගලීලයේදී ඊජිප්තු මම්ලුක් වරු අතින් පරාජයට පත් වෙනවා.


ඇසසින් වරු මොන්ගොල් හමුදාවට යටත් වීම

වර්ෂ 1275 දී ඇසසින් නිකාය පූර්ණ වශයෙන් අවසන් වනවා.
ඒ මම්ලුක් වරුන්ගේ පාලනයට නතු වීමෙන් පසුවයි.


- අවසානය -

ඇසසින් වරුන් පිළිබඳව බොහොමයක් තොරතුරු ලොවට හෙළි වුයේ මම්ලුක් වරුන් විසින් අවසන් ඇසසින් සටන්කරුවන් කිහිපදෙනා අල්ලා ගැනීමෙන් පසුවය.
එතෙක් අතිශය රහසක්ව තිබුණු ඔවුන්ගේ නිකායික තොරතුරු සහ සිදුකල ඝාතන වලින් කොටසක් ලොවට එළිවුණු නමුත් බොහොමයක් තොරතුරු සදාතනික රහසක් සේ පැවතිනි.
ඇසසින් වරු සියලුම ඝාතන සිදුකලේ කුලී පදනම මතය.
වසර 200 අඩු කාලයකදී ඇසසින් වරුන්ගේ නිකාය සම්පුර්ණයෙන්ම බිඳ වැටිණි.

ඇසසින් වරයෙකු පිළිබඳව ඔබට දිය හැකි හොඳම උදාහරණය නම් මේය,



අප කුඩාකල ඉමහත් ආසාවෙන් නරඹපු රොබින්හුඩ් කතා මාලාව කාටත් මතක ඇති නේ. Robin of Sherwood (1984 )
රොබින්ගේ කණ්ඩායමේ සිටින '' නසීර් '' යනු ඇසසින් වරයෙකි.
Robin of Sherwood කතා මාලාවේ තිර පිටපත් රචක Richard Carpenter එහි චරිත නිර්මාණය කිරීමේදී නසීර් ගේ චරිතය සඳහා තෝරාගෙන ඇත්තේ,
කුරුස යුද්ධයේදී පිටුවහල් කල ඉස්ලාමිය ඇසසින් වරයෙකු ලෙසයි.
නාට්‍යට අනුව ඔහුගේ සම්පුර්ණ නම '' Nasir Malik Kemal Inal Ibrahim Shams ad-Dualla Wattab ibn Mahmud ''.

ටිකක් කල්පනාවෙන් බැලුවොත් ඉහත මම ඇසසින් වරයෙකු සතු ගති ලක්ෂණ සියල්ල නසීර් ට තියෙන බව ඔබටත් පැහැදිලි වේවි.

ඉස්ලාමයේ සිටි තවත් දරුණුම සටන්කරුවන් පිරිසකි මම්ලුක් වරු.
වහලුන් ලෙස ඉස්ලාමයට පක්ෂපාතිව වහල් සටන්කරුවන් ව සිට,
අවසානයේ ඉස්ලාම් රාජ්‍යක් බිහිකිරීම දක්වා ඔවුහු වැඩි දියුණු විය.
ඔවුන් පිළිබඳව අපි වෙනත් දවසක කතා කරමු.

අවසානයටම මට කියන්නට ඇත්තේ ඉස්ලාමයේ බෙදීම් අදටත් එකසේ වලංගු බවයි.
ලොව අනෙක් ආගම් වලත් බෙදීම් ඇතත් ඒවා කෙලවර මතවාද, අදහස්, එකඟතා, විරුද්ධතා වැනි සාකාච්ඡා මේස වල ගොඩනැගෙන තර්ක වුවත්,
ඉස්ලාමයේ බෙදීම් අදටත් කෙලවර වන්නේ බෙලි කැපීම, බෝම්බ පිපිරීම් , වෙඩි තැබීම වලින්ය.
මන්ද ඉස්ලාමය එදා සිට අද වන තුරු පාර්ශවියික එකඟතාවයන් මත සංශෝධනය වී නොමැති නිසාවෙන්ය.

තොරතුරු සහ ඡායාරුප විකිපීඩියා, යූටියුබ් ඇතුළු අන්තර්ජාලයෙනි,
සටහන් විස්තරය මා විසිනි.

​